Amsterdam verbiedt reclame voor vlees en fossiele brandstoffen

Een historische beslissing, die een duidelijke koerswijziging markeert in het stedelijk beleid tegen de klimaatcrisis: de gemeenteraad van Amsterdam heeft besloten een verbod in te stellen op reclame in de publieke ruimte voor vlees en producten die verband houden met fossiele brandstoffen. Dat verbod wordt op 1 mei 2026 van kracht.

De maatregel geldt voor reclameborden, bushokjes, digitale schermen en alle openbare ruimtes die onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen. Winkels en privé-eigendommen blijven uitgezonderd.

De stemming over het voorstel, ingediend door de Partij voor de Dieren samen met GroenLinks (GroenLinks/PvdA), werd met een duidelijke meerderheid aangenomen: 27 van de 45 raadsleden stemden voor. Het voorstel maakt deel uit van een bredere strategie om klimaatverstorende uitstoot te verminderen, door in te grijpen op niet alleen het energiesysteem, maar ook het voedselsysteem.

Een krachtig signaal voor de hele wereld

Het is een krachtige politieke boodschap: we kunnen niet blijven spreken over een klimaatnoodsituatie terwijl we in de openbare ruimte producten promoten die daar een van de belangrijkste oorzaken van zijn.

Volgens Melanie van der Horst, wethouder publieke ruimte en raadslid voor de centristische partij D66, is reclame voor vlees momenteel goed voor slechts 0,1% van de buitenreclame,  reclame gerelateerd aan fossiele brandstoffen voor 4,3%. Het gaat dus om een klein percentage, maar met een enorme symbolische lading. Van der Horst waarschuwde echter dat er juridische consequenties kunnen zijn: reclamebedrijven hebben mogelijks langlopende contracten.

In feite is het juridische terrein al deels verkend: in 2025 bevestigde een rechtbank in Den Haag de rechtmatigheid van een soortgelijke maatregel na beroep van enkele toeristische bedrijven. Toch lijkt de Nederlandse regering op nationaal niveau niet van plan deze lijn te volgen: klimaatminister Sophie Hermans verklaarde geen voorstander te zijn van een dergelijk landelijk beleid.

Amsterdam staat er echter niet alleen voor. De keuze past in een al eerder ingezette trend in andere Nederlandse steden: Haarlem (in 2024), Den Haag, Utrecht (in 2023), Delft en Nijmegen hebben al soortgelijke verordeningen aangenomen. Haarlem was in 2022 zelfs de eerste stad ter wereld die reclame voor vlees verbood. Amsterdam is de derde Nederlandse stad die het verbod daadwerkelijk invoert, maar wel de eerste hoofdstad ter wereld die dit doet.

En precies dát is het nieuwswaardige element: een Europese hoofdstad die besluit rechtstreeks in te grijpen in het collectieve verbeeldingsvermogen, door de promotie van producten die het klimaat het meest schade toebrengen, aan te pakken.

ProVeg International steunt maatregel openlijk

“Een groot deel van de uitstoot van het voedselsysteem komt van de productie van vlees. Het is dus logisch dat Amsterdam de reclame daarvoor beperkt als onderdeel van de strategie om het voedselsysteem te veranderen,” aldus Joey Cramer, directeur van ProVeg Nederland.

De keuze sluit aan bij een eerder vastgesteld doel van de stad: tegen 2050 wil Amsterdam naar een voedingspatroon dat voor 50% uit plantaardige producten bestaat. Nu is de situatie in Nederland precies omgekeerd: ongeveer 60% van de geconsumeerde eiwitten komt uit dierlijke bronnen, terwijl de Gezondheidsraad precies het tegenovergestelde aanbeveelt, namelijk 60% uit plantaardige bronnen en 40% uit dierlijke.

Toch is er ook kritiek. Reclameverenigingen en sommige ondernemersorganisaties spreken van een beperking van de commerciële vrijheid. Zij vrezen impact op bedrijven die producten met een 'lage uitstoot' promoten. Ook de praktische vragen blijven open: hoe worden hybride producten geclassificeerd? En 'transitieproducten'? Waar ligt de grens tussen wat wel en niet is toegestaan?

Vragen die in elk geval niets afdoen aan het politieke feit: Amsterdam gaat verder dan de klassieke politiek van subsidies en financiële prikkels en kiest voor directe regulering van commerciële communicatie. Minder ruimte geven aan vlees en fossiele brandstoffen betekent dat we stoppen ze te behandelen als “neutrale” producten. Een culturele stellingname dus, nog meer dan een ecologische.

(KDR/©GreenMe.it/Vertaling en aanpassing: The Global Money/Illustratie: Unsplash)